Boşanma süreci genel olarak, eşlerden bir tanesinin açacağı bir çekişmeli boşanma davası ile veya eşlerden her ikisinin karşılıklı anlaşması sonucunda açılacak olan bir anlaşmalı boşanma davası ile başlayacaktır.Boşanma Davası Nedir?
Boşanma sürecinin hukuki olduğu kadar psikolojik ve sosyolojik boyutlarıda mevcuttur. Ancak bu makale kapsamında boşanma sürecinin hukuki anlamda nasıl başladığı, boşanma davaları açılırken ne gibi hususlara özellikle dikkat edilmesi gerektiği gibi konular incelenecektir.
Boşanma Davası Hukuken Nasıl Açılır?
Boşanma davaları incelenirken öncelikli olarak anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma davalarının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir. Çekişmeli boşanma davaları denildiği taktirde aslında daha kapsamlı ve daha uzun sürecek olan; tarafların mal rejimleri, çocukların velayeti, düğünde takılan altınlar ve benzeri hususlarda anlaşma sağlayamamaları sebebiyle başvurulan hukuki çözüm yoludur. Yani çekişmeli boşanma davaları aracılığıyla taraflar hem boşanmak için hem de boşanmanın mali sonuçları ile müşterek çocuklar olması halinde velayet konusu için hakim aracılığıyla bu sorunları çözüme kavuşturmuş olacaktır. Fakat bunun aksine anlaşmalı boşanma davaları söz konusu olduğunda ise en az bir yılı aşmış bir evlilik söz konusu ise, taraflar boşanmanın mali sonuçları ve benzeri her konu bağlamında ortak bir karara sahipseler anlaşmalı olarak boşanabileceklerdir.
Çekişmeli Boşanma Davası Açılırken Nelere Dikkat Edilmesi Gerekir?
Çekişmeli boşanma davaları açılırken öncelikli olarak dava dilekçesinin büyük bir titizlikle hazırlanması gerekmektedir. HMK m.119 uyarınca dava dilekçesinde bulunması gereken unsurlar şu şekildedir:
” (1) Dava dilekçesinde aşağıdaki hususlar bulunur:
a) Mahkemenin adı.
b) Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri.
c) Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası.
ç) Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri.
d) Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda, dava konusunun değeri.
e) Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri.
f) İddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği.
g) Dayanılan hukuki sebepler.
ğ) Açık bir şekilde talep sonucu.
h) Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası.
(2) Birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususların eksik olması hâlinde, hâkim davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması hâlinde dava açılmamış sayılır.”
İlgili kanun hükmünde belirtilen unsurların tamamlanmış olması ile birlikte. detaylı şekilde gerekçelendirilen ve hukuki dayanaklara sahip şekilde bir dava dilekçesinin hazırlanmış olması gerekmektedir. Bu nedenle özellikle çekişmeli boşanma davaları bakımından bir uzman boşanma avukatına danışmak yerinde olacaktır.
Anlaşmalı Boşanma Davası Açılırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Anlaşmalı boşanma davası ise çekişmeli boşanma davalarına nazaran çok daha kısa sürecek olan bir prosedüre sahiptir. Öncelikli olarak Anlaşmalı boşanma protokolünün dikkatle hazırlanması gerekmektedir. Bu protokol aracılığıyla eşler mal rejimleri, nafaka, velayet gibi temel konulara ilişkin ortak noktada buluşacaklardır. Anlaşmalı boşanma protokolünü bu hususları tam ve net şekilde belirleyecek şekilde hazırlayıp imza altına alacaklardır. Böylelikle uzun vadede doğabilecek olan nafaka, velayet gibi sorunlara ilişkin olarak en başta nasıl bir yol izleyeceklerini belirlemiş olacaklardır. Aksi halde; nafaka artırım davası, velayet davası gibi davalarla karşı karşıya kalabileceklerdir.
TMK m.166/3 :”Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.”
Anlaşmalı boşanma davaları açısından belirleyici olan TMK m.166/3 uyarınca bu dava türünde dikkat edilmesi gereken en öncemli hususlar:
1- Evlilik birliğinin en az 1 yıl sürmesi,
2- Hakimin tarafları bizzat dinleyecek olması,
3- Boşanma hususunda ortak karar verilmiş olan bir anlaşmanın/anlaşmalı boşanma protokolünün bulunması gerekmektedir.
Boşanma Sürecinde Nelere Dikkat Edilmelidir?
Boşanma süreci ile kastedilen zaman dilimi tarafların boşanma kararı vermesi ile başlayan ve boşanma davasına ilişkin kararın kesinleşmesi ile sonuçlanan döneme ilişkindir. Bu süreç, boşanma davasının açılması ile başlayacak ve bu davaya ilişkin kararın kesinleşmesi ile sonlanacaktır. Boşanma davasının kapsadığı süreç kısaca şu şekilde özetlenebilecektir:
- Hukuki dayanakları ile birlikte boşanmanın mali sonuçlarını ve velayet husuna ilişkin taleplerin sunulduğu boşanma dava dilekçesi ve delillerin yer aldığı ekler ile birlikte boşanma davası açılacaktır.
- Dava dilekçesinin davalıya tebliği ve sonrasında yasal süreler içerisinde cevap ve cevaba cevap dilekçelerinin de yer aldığı dilekçeler aşaması gerçekleşecektir.
- Dilekçeler aşamasından sonra duruşmaların görüleceği, tanıkların dinleneceği yargılama aşaması gerçekleştirilecektir.
- Bütün deliller, dilekçeler, tanıklar ve benzeri hususlar değerlendirildikten sonra hakim tarafından boşanmaya ve ferilerine ilişkin detaylı şekilde karar verilecektir.
- Tarafların gerekli görmesi halinde bu kararın süresi içinde içinde istinaf edilmesi ve gerekirse temyiz edilmesi söz konusu olabilecektir.
- Taraflardan biri hakim kararına itiraz etmediği taktirde ise bu kararın kesinleşmesi söz konusu olacaktır.
Boşanma Davası Açılırken Avukat Tutulması Zorunlu Mudur?
Boşanma davaları hem mali sonuçları bakımından hem de velayet konusunda her iki taraf içinde önemli sonuçları olacak olan davalardır. Bu dava türü bakımından taraflar avukatsız da hukuki süreci takip edebilecek olmalarına rağmen, hukuki anlamda yapılabilecek hatalar sebebiyle geri dönüşü olmayan hak kayıpları söz konusu olabilecektir. Bu sebeple, kesinlikle bir uzman boşanma avukatı ile çalışılması gerektiği kanaatindeyiz. Aksi halde, ziynet alacağı davası, nafaka artırım davası, velayet davası gibi dava türlerini açmak zorunda kalınabilecektir. Bu gibi davalarla uğraşmamak adına, en başından bir uzman boşanma avukatı ile çalışmak çok daha çözümcül olacaktır.