Boşanma Nedir?
Geçerli bir evlilik birliğini sona erdirmek isteyen eşlerden birinin veya her ikisinin talebiyle evliliğin mahkeme kararına dayalı olarak sonlandırılmasıdır. Boşanma, ülkemizde sıklıkla gündeme gelen bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle son yıllarda, değişen koşullar, kadınların iş hayatında daha aktif rol alması ve daha pek çok sebepten kaynaklı olarak daha fazla başvurulan bir hukuki yol olmuştur. Ayrıca boşanma konusunun hukuki olduğu kadar psikolojik ve sosyolojik sonuçları da mevcuttur. Bu makale kapsamında ağırlıklı olarak boşanma davaları genel hatları ile değerlendirilecektir.
Boşanma Davası Nedir?
Boşanma, geçerli bir evliliği sona erdirme yollarından bir tanesidir. Eşlerden bir tanesinin açacağı bir dava ile boşanma söz konusu olabileceği gibi eşlerin her ikisinin talebi doğrultusunda da evlilik birliği boşanma davası aracılığı ile sona erdirilebilecektir. Türk Medeni Kanunu uyarınca boşanma nedenleri TMK 161-166 arasında altı madde halinde sıralanmıştır. Boşanmak isteyen eşlerin mutlak suretle bu altı boşanma nedeninden bir tanesine dayalı olarak boşanma davası açması gerekmektedir.
Ülkemizde Boşanma Davaları Ne Sıklıkla Görülmektedir?
” (Türkiye İstatistik Kurumu, Evlenme ve Boşanma İstatistikleri,2024, Erişim Tarihi: 27.05.2025, Türkiye İstatistik Kurumu Boşanma İstatistikleri)
Türkiye İstatistik Kurumu’nun verileri çerçevesinde görülüyor ki 2001 yılı ile 2024 yılı arasında ki süreçte boşanma davaları artış göstermektedir.
Boşanma Davası Açmanın Şartları Nelerdir?
Öncelikle boşanmanın dava dışında ki herhangi bir yolla gerçeklemeyeceğini hatırlamak gerekmektedir. Eşlerin her ikisi de boşanma hususunda anlaşmış olsalar dahi, evlilik birliği yalnızca mahkeme yoluyla, hakim kararı ile sona erdirilebilecektir. Bu davayı açabilmek içinde bazı koşulların mevcut olması gerekmektedir. Bu şartlar şu şekilde sıralanabileceklerdir.
- Eşlerin her ikisinin de hayatta olması gerekmektedir. Zaten ölüm, boşanma dışında evliliği sona erdiren hallerden bir tanesidir.
- Dava konusu evliliğin hukuken geçerli kabul edilen bir evlilik olması gerekmektedir.
- Evlilik birliğini sona erdirmek için eşlerden birinin veya her ikisinin ortak kararıyla boşanma davası açması gerekmektedir.
- Bu davanın, kanunda sayılan boşanma nedenlerinden birine dayanılarak açılması gerekmektedir.
Boşanma Davası Hangi Sebeplere Dayalı Olarak Açılabilecektir?
Kanunda boşanma nedenleri TMK m.161 ve TMK m. 166 arasında altı madde halinde düzenlenmiştir. Boşanma davaları yalnızca bu maddelerden birine dayalı olarak açılabilecektir. Kanuna göre boşanma sebepleri şu şekilde sıralanmaktadır.
- TMK m.161 : Zina
- TMK m.162: Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış
- TMK m.163: Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme
- TMK m.164: Terk
- TMK m.165: Akıl hastalığı
- TMK m.166: Evlilik birliğinin sarsılması
Evlilik birlikleri yalnızca bu hukuki sebeplere dayalı olarak sona erdirilebilecektir. Ancak burada sayılan boşanma nedenlerinin bir kısmı özel boşanma nedenleri kabul edilirken, bir kısmı ise genel boşanma nedeni sayılmaktadır.
Boşanma Davalarında Özel- Genel Boşanma Sebepleri Ayrımı Önemli midir?
“Boşanma sebeplerinin özel ve genel boşanma sebepleri olarak ikiye ayırarak incelemek yerinde olacaktır. İçerikleri detaylı olarak incelendiği taktirde daha iyi anlaşılacağı üzere, özel boşanma sebepleri spesifik olarak belirli nedenleri imlerken, genel boşanma sebepleri daha genel hatlara sahip boşanma nedenleri olarak karşımıza çıkmaktadır.(…)” (BÜKE Müge, Nafaka ve Nafaka Türleri, Platon Plus Yayıncılık, İstanbul, 2024,s.53)
Boşanma Nedenleri
1- Özel Boşanma Sebepleri
- Zina (TMK m.161)
- Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m.162)
- Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m.163)
- Terk (TMK m.164)
- Akıl Hastalığı (TMK m.165)
2- Genel Boşanma Sebepleri
- Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m.166/1)
- Boşanma hususunda anlaşma (TMK m.166/3)
- Ortak hayatın yeniden kurulamaması (TMK m.166/4)” (BÜKE Müge, Nafaka ve Nafaka Türleri, Platon Plus Yayıncılık, İstanbul, 2024, s.53)
Pek çok farklı konu eşler arasında boşanma kararı alınmasına ve bu davanın açılmasına sebebiyet verebilmektedir. Eşlerin hangi konularda boşanma davası açtıklarına ilişkin örnek olarak şu makalelerimizi inceleyebilirsiniz:
- Cimrilik Boşanma Sebebi Midir?
- ‘ALO’ Demek Boşanma Sebebi mi?
- Eşin PAVYON’ a Gitmesi Boşanma Sebebi Midir?
Anlaşmalı boşanma (TMK m.166/3 aracılığı ile eşler karşılıklı olarak boşanma konusunda anlaştıkları taktirde başvurulan boşanma yoludur. Detaylı bilgi için inceleyebilirsiniz: Anlaşmalı boşanma davası nasıl açılır?
Eşler boşanmak için özel boşanma sebeplerinden birine veya birkaçına dayalı olarak boşanma davası açabilecekleri gibi, genel boşanma sebeplerinden birine dayalı olarakta boşanma davası açabileceklerdir. Hatta gerektiği taktirde hem özel boşanma sebeplerine hem de genel boşanma sebeplerine dayalı olarak boşanma davası açılabilecektir.
“Yargıtay 2. HD 16.9.2014, E. 2014/1592, K.2014/17456(Kazancı), (…) zina, hayata kast, pek kötü davranma veya ağır derecede onur kırıcı davranışla karşılaşan eş, dilerse bu özel sebeplerden birine ya da birkaçına, dilerse genel boşanma sebebine dayanarak boşanma davası açabileceği gibi, özel ve genel nitelikte sebeplerinden ikisine birlikte dayanarak da boşanma talep edebilir” (ERDEM Mehmet ve MAKARACI-BAŞAK Aslı, Aile Hukuku, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2022, s.100)
Boşanma Davasında Hangi Mahkemede Açılmalıdır?
Boşanma davaları aile mahkemelerinin görev alanında yer almaktadır. Bu sebeple boşanma davaları aile mahkemelerinde açılacaktır.
Boşanma Davasında Avukat Desteği Gerekir Mi?
Boşanma davaları diğer pek çok dava türü gibi kişinin kendi takibi ile de yürütülebilecektir. Ancak bu dava türünde, velayet, maddi manevi tazminatlar, nafaka(, düğünde takılan altınların kime ait olacağı (Düğünde takılan altınlar kime ait?) gibi bir takım mali konularda yer alacağı için, davanın bir boşanma avukatı kontrolünde takip edilmesi önem arz etmektedir. Aksi halde, teknik bilgi olmadan öngörülmesi kolay olmayan kayıplar doğabilecektir. Bu kayıpların söz konusu olmaması adına boşanma davalarının uzman bir boşanma avukatı tarafından takip edilmesi, muhtemel hak kayıplarının meydana gelmesini engelleyecektir. Boşanma davalarında uzman avukat desteği için bizimle iletişime geçebilirsiniz.