Mal Rejimi Sözleşmesi Nedir?
Mal rejimi sözleşmesi, tarafların daha evlilik birliği kurulmadan önce veya eşlerin evlendikten sonra, kanunda öngörülen mal rejimi türlerinden birini seçmek, mevcut olan mal rejimini değiştirmek ya da tamamen kaldırmak amacıyla yapılan sözleşmedir. Türk Medeni Kanunu’muzun 202. maddesi uyarınca : “Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır.
Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini kabul edebilirler.
Yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Ancak eşler veya evlilik birliği henüz kurulmamışsa taraflar mal rejimi sözleşmesi aracılığıyla kanunda belirlenen diğer mal rejimlerinden birini seçebileceklerdir.
Mal rejimi sözleşmesine ilişkin kanuni düzenlemeler TMK m.203 ile 205 arasında düzenlenmiştir.
Kimler Mal Rejimi Sözleşmesi Yapabilir?
Mal rejimi sözleşmesi akdedebilmek için dikkat edilmesi gereken bazı zorunlu kurallar vardır. Mal rejimi sözleşmesini de kimlerin yapabilip kimlerin yapamayacağına ilişkin TMK m.204’de düzenlenmiştir. Sözleşme ehliyeti başlıklı TMK m.204 gereğince: “Mal rejimi sözleşmesi, ancak ayırt etme gücüne sahip olanlar tarafından yapılabilir.
Küçükler ile kısıtlılar, yasal temsilcilerinin rızasını almak zorundadırlar. “
O halde, halk arasında sıklıkla kullanılan adıyla evlilik sözleşmesi yalnızca ayırt etme gücüne haiz olan kişiler tarafından yapılabilecektir. Küçükler ve kısıtlılar söz konusu olduğu taktirde ise yasal temsilcilerinin rızalarının alınması gerekli kılınmıştır.
Mal Rejimi Sözleşmesinin Şekil Şartları Nelerdir?
Mal rejimi sözleşmesi yapabilmek için uyulması zorunlu olan bazı kurallar vardır. Evlilik birliği içinde eşler veya henüz evlilik gerçekleşmemişse taraflar kendi keyfi tercihlerine göre evlilik sözleşmesi yaparak bir mal rejimi seçemeyecekleri gibi, mevcut bir mal rejimi varsa onu değiştirmeleri de söz konusu olamayacaktır. Ancak eşler kanunda sayılan mal rejimlerinden birini kanuni şekil şartlarına uyarak seçebileceklerdir. Yapılan kanuni düzenlemeler aracılığıyla, mal rejimi sözleşmesi için bir takım şekil şartları öngörülmüştür.
Sözleşmenin şekli başlıklı TMK m. 205 : “Mal rejimi sözleşmesi, noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır. Ancak, taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilirler.
Mal rejimi sözleşmesinin taraflarca ve gerektiğinde yasal temsilcilerince imzalanması zorunludur.”
İlgili kanuni düzenlemeden de açıkça anlaşılabildiği üzere, mal rejimi sözleşmesinin geçerli olabilmesi için noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılması zorunludur. O halde kural olarak anlaşılıyor ki mal rejimi sözleşmesi yani evlilik sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılmadığı taktirde geçerli olmayacaktır. Ama bunun istisnası yine aynı maddenin devamında açıkça düzenlenmiştir. İlgili kanuni düzenlemenin devamı uyarınca, taraflara evlilik için başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak bildirebilmeleri mümkün kılınmıştır. Bu durum da, evlilik birliğinden önce veya evlilik birliği devam ederken taraflar mal rejimi sözleşmesi akdetmek istedikleri taktirde bunun mutlak suretle noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılması gerekirken, taraflara evlilik başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak bildirebilecekleri bir kanuni düzenlemeye yer verilmiştir.
Mal rejimi sözleşmesinin geçerli kabul edilebilmesi için dikkat edilmesi gereken bir diğer husus ise, sözleşmenin taraflarının ve gerekli olması halinde yasal temsilcilerinin imzalaması zorunluluğu mevcuttur.
Mal Rejimi Sözleşmesi İle İstenilen Her Düzenlemeye Yer Verilir Mi?
Mal rejimi sözleşmesi, yukarıda daha detaylı şekilde izah edildiği üzere keyfi ve istenilen her şekilde yapılabilen bir sözleşme değildir. Hem şekli ile alakalı hem de içeriği ile alakalı bir takım kanuni düzenlemeler ve sınırlamalar getirilmiştir. Bu kanuni sınırlar yasal mal rejiminin edinilmiş mallara katılma rejimi olması ile başlayarak, kanunda öngörülen mal rejimlerinden birinin seçilebilmesi ile devam etmektedir. Yani hiç kimse, kendi şahsi fikirlerince bir mal rejimi yaratarak, kendi evliliğinde yaratılan rejim türünün geçerli olmasını talep edemeyecektir. Çünkü kanun koyucu bu konuda çok net ve keskin sınırlar öngörmüştür. Eşler veya taraflar yasal mal rejimi dışında bir mal rejimine tabi olmak istedikleri taktirde kanunda öngörülen seçimlik mal rejimlerinden birine tabi olabileceklerdir. Yani taraflar kanunda öngörülen mal rejimlerinden birini seçebileceklerdir. Seçimlik mal rejimleri nelerdir?
- Mal ayrılığı rejimi
- Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi
- Mal ortaklığı rejimi
Bunun dışında kanunen izin verilen bir takım değişikliklerin bu rejimlerden birinin seçilmesi sonrasında yapılabilmesi söz konusu olabilecektir. Tabi ki bir takım düzenlemelere yer verilecektir. Ancak bütün bu düzenlemeler kanuni sınırlara tabi kalarak mümkün kalarak yapılabilecektir.
Ne Zaman Mal Rejimi Sözleşmesi Yapılır?
Mal rejimi sözleşmesi evlilik birliği kurulmadan önce veya sonrasında yapılabilmektedir. TMK m.203 : “Mal rejimi sözleşmesi, evlenmeden önce veya sonra yapılabilir…” Bunun yanı sıra kanun koyucu evlilik başvurusu sırasında da evlilik sözleşmesi yapılmasına olanak tanımıştır. TMK m.205/1: “...Ancak, taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilirler.”