Mal rejimi sözleşmesi, aslında pek çoklarımız tarafından “evlilik sözleşmesi” olarak bilinen sözleşme türünün kanunda yer alan ifadesidir. Yani evlilik sözleşmesi ile kastedilen şey aslında mal rejimi sözleşmesidir. Bu sözleşme aracılığıyla evlilik birliği içinde ki eşler tabi oldukları yasal mal rejimine ilişkin değişiklikler yapabilmektedirler. Aslında sıklıkla evlilik birliği kurulmadan önce evlilik sözleşmesi yapıldığına ilişkin bir algı vardır. Ancak bu mal rejimi sözleşmesi/ evlilik sözleşmesi evlenmeden önce veya evliliğin devamı müddetinde de yapılabilecektir. Bu durum ilgili kanuni düzenlemede de açıkça belirtilmiştir. Evlilik sözleşmesi Türk Medeni Kanunu’nun 203. Maddesinde düzenlenmiştir.
TMK m.203: “Mal rejimi sözleşmesi, evlenmeden önce veya sonra yapılabilir. Taraflar, istedikleri mal rejimini ancak kanunda yazılı sınırlar içinde seçebilir, kaldırabilir veya değiştirebilirler.”
NEDEN EVLİLİK SÖZLEŞMESİ YAPILIR?
Evli eşler veya evlenmeyi planlayan nişanlı çiftler, olası bir boşanma ihtimalinde doğabilecek potansiyel maddi sorunların önüne geçmek için tedbir amaçlı olarak evlilik sözleşmesi yapmaktadırlar. Aslında duygusal bakıldığı taktirde eşler çok hoş karşılamasalar da, doğabilecek pek çok ekonomik belirsizliğin önlenebilmesi için oldukça gerekli bir düzenlemedir. Çünkü bu sözleşme aracılığı ile evlilik birliği içerisinde edinilen malların nasıl paylaşılacağına ilişkin olarak eşler yeni bir düzenleme yapma olanağına sahip olmuş olurlar. Ancak bu belirleme konusunda eşler sınırsız bir özgürlüğe sahip değildir. Evlilik Sözleşmesi aracılığı ile TMK m.202 uyarınca yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi yerine Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen mal rejimi türlerinden birini seçebileceklerdir. Seçmedikleri taktirde zaten kaçınılmaz olarak yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimine tabi olacaklardır. Edinilmiş mallara katılma rejimine tabi olmak istemeyen eşler/ eş adayları, evlilik sözleşmesi ile mal ortaklığı rejimi, mal ayrılığı rejimi veya paylaşımlı mal ayrılığı rejimlerinden birini seçebileceklerdir. Böylelikle boşanma durumunda eşlere ait olan mal varlığının nasıl tasfiye edileceği önceden belirlenmiş olacaktır.
EVLİLİK SÖZLEŞMESİ NE ŞEKİLDE YAPILMALIDIR?
Evlilik sözleşmesinin şekline ilişkin olarak kanunda açıkça bir düzenlemeye yer verilmiştir. Mal rejimi sözleşmesi, evlilik birliğinde edilen malların akıbetine ilişkin olarak belirleyici bir sözleşme olduğundan, kanun koyucu öncelikli olarak noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılmasını öngörmüştür. Aksi halde, yani eşlerin kendi kendilerine yazıp imzaladıkları bir evlilik sözleşmesi geçerli bir mal rejimi sözleşmesi olamayacaktır. Evlilik sözleşmesinin yani diğer adı ile mal rejimi sözleşmesinin şekli Türk Medeni Kanunu’nun 205. Maddesinde düzenlenmiştir. TMK m.205:” Mal rejimi sözleşmesi, noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır. Ancak, taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilirler.
Mal rejimi sözleşmesinin taraflarca ve gerektiğinde yasal temsilcilerince imzalanması zorunludur.”
Ayrıca ilgili kanun hükmünden de anlaşılabileceği üzere eş adayları evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini tercih ettiklerini yazılı olarak da beyan edebileceklerdir.
EVLİLİK SÖZLEŞMESİNİN KONUSU NEDİR?
Evlilik sözleşmesi, eşlere ait mal varlığına ilişkin olduğundan ekonomik konularda ki düzenlemelere bu protokol aracılığı ile yer verilebilecektir. Aynı zamanda yukarıda sayılan mal rejimlerinden biri de yasal mal rejiminin yerine evlilik sözleşmesi ile seçilebilecektir. Mal rejimi sözleşmesinde yer verilebilecek konulardan bazıları şunlardır: Kişisel mal statüsü yaratma, artık değere katılım ve diğer.
KİMLER EVLİLİK SÖZLEŞMESİ YAPABİLİR?
Kimlerin evlilik sözleşmesi yapabileceğine ilişkin düzenlemeye TMK m.204‘de yer verilmiştir. Mal rejimi sözleşmesi bakımından dikkat edilmesi gereken hususlardan biri de sözleşmenin taraflarının ayırt etme gücüne sahip olmak zorunda olmasıdır.
TMK m.204 uyarınca :”Mal rejimi sözleşmesi, ancak ayırt etme gücüne sahip olanlar tarafından yapılabilir.
Küçükler ile kısıtlılar, yasal temsilcilerinin rızasını almak zorundadırlar. ”
İlgili kanun hükmünden de görüldüğü üzere küçükler ve kısıtlılar yasal temsilcilerinin rızasını almadan evlilik sözleşmesi akdedemeyeceklerdir.
EVLİLİK SÖZLEŞMESİ İPTAL EDİLEBİLİR Mİ?
Diğer pek çok sözleşme türünde olduğu gibi, evlilik sözleşmesinde de taraflar bu sözleşmeyi ilerleyen tarihlerde beğenmeyip iptal etmek isteyebileceklerdir. Ancak kanun koyucu şekil şartları öngördüğü bu sözleşmenin iptaline yönelik olarak da dava açılması şartı koymuştur. Yani eşler şahsi kararları ile kendiliğinden evlilik sözleşmesini iptal edemeyeceklerdir. Bu durumda evlilik sözleşmesinin mahkeme aracılığıyla yani dava yolu ile iptali söz konusu olabilecektir. Eşlerden birinin ikametgah adresinin bulunduğu adliyede aile mahkemesine başvurarak mal rejimi sözleşmesinin iptali talep edilecektir.