Genel Olarak Mal Rejimi Ne Demektir?
Mal rejimleri eşlerin mal varlığını ilişkilerini düzenleyen hukuki kurallar bütünüdür. Eşler evlenmeden önce, teknik olarak mal rejimi sözleşmesi aracılığı ile yani evlilik sözleşmesi ile yasal mal rejimine tabi olmak istemedikleri taktirde seçimlik mal rejimlerinden birini seçme hakkına sahiptirler. Eşler herhangi bir mal rejimleri seçmedikleri taktirde ise Türk Medeni Kanunu’muza göre yasal mal rejimimiz olan edinilmiş mallara katılma rejimine tabi olacaklardır.
Evlendikten Sonra Mal Rejimi Değiştirilebilir Mi?
Mal rejimi sözleşmesi aracılığı ile evlendikten sonra da mal rejiminin değiştirilmesi mümkün kılınmıştır. Bu hususa ilişkin hukuki dayanak TMK m.203’dür. İlgili kanuni düzenleme uyarınca; mal rejim, sözleşmesi evlenmeden önce veya evlenmeden sonra yapılabilecektir. Eşler yani evlilik birliğinin veya nişanlılığın tarafları, istedikleri mal rejiminin yalnızca kanunda yazılı sınırlar içinde seçme, kaldırma veya değiştirebilme yetkilerine sahiptirler.
Mal rejimi sözleşmesi başlıklı TMK m. 203 uyarınca : “Mal rejimi sözleşmesi, evlenmeden önce veya sonra yapılabilir. Taraflar, istedikleri mal rejimini ancak kanunda yazılı sınırlar içinde seçebilir, kaldırabilir veya değiştirebilirler.”
İlgili kanuni düzenleme uyarınca taraflar yasal mal rejimine tabi olabilecekleri gibi seçimlik mal rejimlerinden birini de seçebileceklerdir. Seçimlik mal rejimleri şu şekildedir:
- Mal Ayrılığı Rejimi
- Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi
- Mal Ortaklığı Rejimi
Mal Rejimi Nasıl Değiştirilebilir?
Mal rejimi değişikliği tarafların yalnızca kendi aralarında düzenleyecekleri bir yazılı senet ile gerçekleşmemektedir. Daha detaylı belirtmek gerekirse, taraflar mal rejimi değişikliği yapmak istedikleri taktirde Türk Medeni Kanunu’nun 205. maddesinde düzenlenen sözleşme şekli hükmüne uymak zorundadırlar. İlgili kanunu düzenlemeye göre mal rejimi sözleşmesi yalnızca noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılabilecektir. Bunun yanı sıra tarafların evlilik için başvuruda bulundukları sırada da hangi mal rejimini seçtiklerini de yazılı olarak bildirebilmeleri mümkün kılınmıştır. Ayrıca mal rejimi sözleşmesinin taraflarca ve gerektiği taktirde yasal temsilciler tarafından imzalanması zorunlu tutulmuştur.
Sözleşmenin şekli başlıklı TMK m.205:“: “Mal rejimi sözleşmesi, noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır. Ancak, taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilirler.
Mal rejimi sözleşmesinin taraflarca ve gerektiğinde yasal temsilcilerince imzalanması zorunludur.”
Mal Rejimi Değişikliğinin Hukuku Sonuçları Nelerdir?
- Mevcut mal rejiminin sona ermesi
- Sona eren mal rejiminin tasfiyesi
- Yeni kabul edilen mal rejiminin ileriye etkili olarak uygulanmaya başlaması
- Değişikliğin üçüncü kişi alacaklıların haklarını etkilememesi
Mal rejimi değişikliği ile beraber öncelikle bir önceki mal rejimi sona erecektir. Yani iki mal rejiminin aynı anda devam etmesi gibi bir durum söz konusu bile olamayacaktır. Mal rejiminin sona ermesini düzenleyen TMK m.225 uyarınca mal rejimi eşlerden birinin ölümü veya başka bir mal rejiminin kabulüyle sona erecektir. Ayrıca evliliğin iptaline veya boşanma nedeniyle evliliğin sona erdirilmesi hallerinde veya yine mahkemece mal ayrılığına geçilmesine karar verilmesi durumlarında, mal rejiminin yine dava tarihinden geçerli olmak üzere sona ereceği açıkça düzenlenmiştir.
TMK m. 225 : “Mal rejimi, eşlerden birinin ölümü veya başka bir mal rejiminin kabulüyle sona erer.
Mahkemece evliliğin iptal veya boşanma sebebiyle sona erdirilmesine veya mal ayrılığına geçilmesine karar verilmesi hâllerinde, mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer.”
Mal rejimi değişikliği ile birlikte artık önceki mal rejimi sona erip seçilen yeni mal rejimi söz konusu olacağı için, değişiklik tarihi itibari ile yeni seçilen mal rejimi uygulama alanı bulacaktır. Bu değişiklik tarihi itibariyle artık yeni mal rejimine ilişkin kanuni düzenlemeler uygulama alanı bulacaktır.
Mal Rejimi Değişikliğinden Üçüncü Kişi Alacaklılar Etkilenir Mi?
Mal rejimi değişikliği yapılması halinde tarafların borçlusu oldukları alacaklı üçüncü kişinin durumu kanunda ayrıca düzenlenmiştir. Bu konuya ilişkin düzenleme TMK m.213’dedir. İlgili düzenlemeye göre mal rejiminin kurulması, değiştirilmesi veya önceki rejimin tasfiyesi, eşlerden birinin veya ortaklığın alacaklılarının, üzerinden haklarını alabilecekleri malları sorumluluk dışında bırakmayacaktır. Bununla birlikte yine ilgili düzenlemenin ikinci fıkrasına göre ise, kendisine böyle mallar geçmiş olan eş, borçlardan kişisel olarak sorumlu olacaktır. Fakat söz konusu malların borcu ödemeye yetmediğini ispat ettiği taktirde ise, bu ölçüde kendisini sorumluluktan kurtarması mümkün olabilecektir.
Alacaklıların korunması başlıklı TMK m. 213 : “Mal rejiminin kurulması, değiştirilmesi veya önceki rejimin tasfiyesi, eşlerden birinin veya ortaklığın alacaklılarının, üzerinden haklarını alabilecekleri malları sorumluluk dışında bırakamaz.
Kendisine böyle mallar geçmiş olan eş, borçlardan kişisel olarak sorumludur; ancak, söz konusu malların borcu ödemeye yetmediğini ispat ettiği takdirde, bu ölçüde kendisini sorumluluktan kurtarabilir.”