Çekişmeli boşanma davaları, sürdürülmesi bir takım sebeplerle beklenemeyen evlilik birlikleri için söz konusu olacaktır. Ancak anlaşmalı boşanma davalarından farklı olarak bir (1) yıllık bir süre sınırlaması söz konusu olmadığı gibi, eşler boşanma konusunda ya da boşanmanın fer’ilerine ilişkin olarak anlaşmaya varamamış durumda olmalıdırlar. Boşanmanın fer’ileri konusunda eşler arasında anlaşma sağlanamamasından kasıt: nafaka, ziynet eşyaları, müşterek çocuk varsa velayet, maddi- manevi tazminat, mal paylaşımı ve benzeri hususlarda eşlerin karar verememesi durumunda karşımıza çıkacaktır. Eşler kendi aralarında boşanma konusunda veya boşanmanın sonuçları konusunda uzlaşma sağlayamadıkları taktirde, kaçınılmaz olarak çekişmeli boşanma davası açılması gerekecektir.
Çekişmeli boşanma davalarının açılabilmesi için kanunen belirlenmiş bir takım boşanma sebeplerinin en az bir tanesine dayanılması gerekmektedir. Bu dava türüne yasal dayanak teşkil eden sebepler genel boşanma sebepleri ve özel boşanma sebepleri olarak en başta iki kısımda incelenebilecektir.
Hangi Sebeplerle Çekişmeli Boşanma Davası Açılabilir?
Çekişmeli boşanma davaları genel boşanma sebeplerine veya özel boşanma sebeplerine dayalı olarak açılabilecektir. Her somut olayda bu sebepler değişkenlik gösterebilecek olmakla birlikte, en temel de kanunun getirdiği sınırlar ile bağlıdırlar. Genel boşanma sebepleri ve özel boşanma sebepleri şu şekilde sıralanabilecektirler:
1- Genel Boşanma Sebepleri
- Evlilik birliğinin temelinden sarsılması
- Fiili ayrılık
2- Özel Boşanma Sebepleri
- Zina
- Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış
- Suç işleme ve haysiyetsiz hayat süre
- Terk
- Akıl hastalığı
Kanunda sınırlı sayıda sayılmış olan bu hallerden birine dayalı olarak çekişmeli boşanma davası açılabilecektir. Ancak vurgulamak gerekir ki, genel boşanma sebeplerinden evlilik birliğinin temelinden sarsılmasının sınırları diğer boşanma sebeplerine göre daha esnektir. Örneklendirmek gerekirse: Zina sebebine dayalı olarak çekişmeli boşanma davası açıldığı taktirde zinaya dayalı olarak boşanma talebi ve fer’ileri şekillenecekken, evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle boşanma talep edildiğinde zina, cimrilik, kötü muamele, hijyen sorunları, kötü muamele gibi pek çok konu sebep olarak öne sürülebilecektir. Bu sebeple zaten isminden de anlaşılabileceği gibi evlilik birliğinin temelinden sarsılması her somut evlilik bakımından farklı nedenlerden kaynaklanıyor olabilecektir.
Çekişmeli Boşanma Davası Hangi Zorluklar İle Karşılaşılabilir?
Boşanma davaları hukukun diğer alanlarında biraz daha farklı olarak duygusal boyutu yüksek olan davalardır. Nafaka, mal paylaşımı, düğünde takılan altınlar gibi maddi konuların yanı sıra temelde bir evlilik birliğinin yani bir ailenin sonlandırılması söz konusu olacaktır. Bu sebeple uzun süren yargılama sürece özellikle eşler ve müşterek çocuklar bakımından duygusal anlamda yıpratıcı olabilmektedir. Duygusal boyutun haricinde bir de konu tamamıyla aile birliğine ilişkin bir mahremiyet içerdiği için ispatı kolay olmayan sorunlarla karşı karşıya kalınacaktır.
Örneğin, akıl hastalığı sebebine dayalı olarak açılan bir boşanma davasında sağlık raporları ile akıl hastalığının ispatı mümkün olabilecekken, zinanın ispat edilmesi o kadar da kolay olmayacaktır. Sonuçta zina eden eş bu durumu saklayacağından ve bunu ispat etmeye çalışan eşin ise karşı tarafın özel hayatını ihlal etmemesi gerekliliği mevcut olduğundan delil sunmak kolay olmayacaktır. Bununla birlikte eşi zina eden bir kimsenin bunu benimsemesi ve mahkeme ortamında, dava dilekçesinde bunları sözlü ve yazılı olarak beyan etmesi ağır bir yük olacaktır. Bu gibi örnekler değerlendirildiği taktirde, çekişmeli boşanma davalarında eşler boşanmanın maddi sonuçları kadar manevi boyutları ile de uğraşmak zorunda kalacaklardır. Anılan sebeple ise, hukukun diğer alanlarının yanı sıra bu alanda bir de zorlu bir duygusal mücadele ile kaçınılmaz olarak karşı karşıya kalınacaktır.
Çekişmeli Boşanma Davalarında Süreç Nasıl İlerler?
Eşlerin boşanma veya fer’ilerine ilişkin anlaşma sağlayamamalarına rağmen, taraflardan en az bir tanesinin evliliği sonlandırmak istemesi sonucunda çekişmeli boşanma davası açılacaktır. Bu süreçte eşlerin birlikte yaşadıkları yer veya davacının ikametgah yeri aile mahkemesine (aile mahkemesi olmayan yerlerde ise asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bu davaya bakacaktır.) sunulan dilekçe ile süreç başlatılacaktır. Mahkemece tensip düzenlenerek her iki tarafa da yapmak zorunda oldukları cevap dilekçesi sunma, harç vs. gibi giderleri yatırma konuları tebliğ edilecektir. Tensip ile ön inceleme duruşmasının tarih ve saati de taraflara bildirilecektir. Ardından dilekçeler aşaması başlamış olacak ve karşı tarafa da cevap dilekçesini vermek için süre tanınacaktır. Böylece yasal olarak çekişmeli boşanma süreci başlamış olacaktır.
Çekişmeli Boşanma Davalarında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Nelerdir?
Mümkün olduğu taktirde bir boşanma avukatının desteğine başvurmak en sağlıklı yoldur. Çünkü hukuki kurallar, süreler, deliller ve hukuka aykırı deliller gibi sorunlar sebebiyle kazanılacak dava bile kazanılamayacak hale gelebilmektedir. Bu durumda kaçınılmaz olarak hak kayıpları ile karşı karşıya kalınabilmektedir. Yasal mercilerde, mahkemelerde usul bilmemekten kaynaklı olarak yaşanabilecek bu hak kayıplarının geri döndürülmesi ya çok zor ya da çok uzun vadede olabileceğinden, daha ağır mali bedeller ile karşı karşıya kalınmaması bakımından bir boşanma avukatının desteğine başvurmak, doğabilecek hak kayıplarının ya tamamen önüne geçmek ya da en aza indirgemek anlamına gelecektir.