İşe İade Davası Hangi Durumlarda Açılabilir, Şartları Nelerdir?

857 Sayılı İş Kanunu uyarınca, işçi haklarını korumak adına hukuk sistemimizde yer verilen bu dava türü ile, işverenin iş sözleşmesini keyfi sebepler yada geçersiz nedenler ile feshetmesinin önüne geçilmek istenmiştir. İşe iade davası ile işçinin iş güvencesi sağlanmak istenmiştir. Bu dava aracılığı ile işçi, iş güvencesi sayesinde işe iadesini talep edebilecektir.

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 20. Maddesi: “İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir.” Anılan kanun hükmü uyarınca, işverenin keyfi nedenlerle iş sözleşmesini feshetmesi halinde, fesih bildiriminin işçiye tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay içinde işe iade sürecini başlatacaktır.

Hangi Koşullarda İşe İade Davası Açılabilir?

İşveren tarafından haklı bir neden olmaksızın iş sözleşmesi feshedilen işçinin işe iade davası açması mümkündür. Ancak bunun için bir takım koşulların varlığı aranmaktadır. Öncelikli olarak, işçi tarafından arabuluculuk yoluna başvurulmalıdır. Bu koşul bir dava şartıdır. Zorunlu arabuluculuk sürecine başvurulmadan doğruca işe iade davası açıldığı taktirde dava reddedilecektir. İşe iade davası açmanın koşulları şu şekilde sıralanabilmektedir.

İşçinin  İş Kanunu’na yada Basın İş Kanunu’na tabi olması gerekmektedir. Diğer kanunlar kapsamında çalışmakta olan işçiler işe iade davası açamayacaktır.

İşverenin, işyerinde 30 veya daha fazla işçi çalıştırıyor olması gerekmektedir. Fakat işveren, aynı konuda farklı işyerlerine sahipse, bu işyerlerinde yer alan toplam işçi sayısına bakılarak bu kriter değerlendirilecektir.

İşçi ile akdedilen iş sözleşmesi belirsiz süreli olmalıdır.

İşe iade talep eden işçinin en az 6 aylık kıdemi olmalıdır. Ancak yer altında çalışan işçiler bakımından bu maddeye bir istisna getirilmiştir. Yani yer altında çalışan işçiler işe iade davası açmak istedikleri takdirde, 6 ay kıdem şartı aranmayacaktır.

İşçi, işverene vekillik etmediği veya yardımcısı olmadığı bir pozisyonda çalışmış olmalıdır. İşveren vekili ve yardımcıları bakımından iş güvencesi söz konusu olmadığı için bu davayı açamayacaklardır.

İşveren, iş sözleşmesini haklı nedeni olmamasına rağmen feshetmiş olmalıdır. İşveren iş sözleşmesini haklı bir nedene dayanarak feshettiği takdirde ise bu durumun ispat külfeti kendisine ait olacaktır. Burada haklı neden ile anlatılmak istenen doğrudan işçinin işlerini yapmaması gibi bir neden olabileceği gibi işyerinin ilgili pozisyonda çalışacak bir işçiye ihtiyacı kalmaması gibi de olabilecektir.

 

İşe İade Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?

İşe iade davasında görevli mahkeme İş Mahkemesi’dir. Ancak İş Mahkemesi olmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olacaktır. Yetkili mahkeme ise, işverenin ticaret siciline kayıtlı olduğu yer mahkemesi yada işyerinin ikametgahının bulunduğu yer mahkemesidir. İşveren tarafından fesih bildirimi işçiye tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 ay içinde işe iade davasına ilişkin süreç başlatılmalıdır.

İşe İade Davasının Sonuçları Nelerdir?

İşe iade kararının kesinleşme tarihinden itibaren, işçi 10 gün içinde işe iadesini talep etmelidir. İşveren ise işçinin bu talebi çerçevesinde 1 ay içinde işçiyi tekrar işe başlatacaktır. Ancak işveren bu süre içinde işçiyi işe başlatmadığı takdirde farklı sonuçlar meydana gelecektir. İşe iade davası sonucunda doğan sonuçlar hem işçiyi hem de işvereni ilgilendirmektedir.  İlgili İş Mahkemesi/ Asliye Hukuk Mahkemesi feshin geçersiz olduğuna kanaat getirdiği takdirde, işveren işçiyi işe başlatırsa, geçersiz olan fesih ile kesinleşme tarihi arasında geçen süre bakımından işçiye en fazla 4 aya kadar kazanmış olması gereken ücreti ile diğer sosyal haklarının işçiye ödenmesi gerekecektir. Ancak, geçersiz fesih kararına rağmen işçi işe başlatılmazsa, tazminat ödenmesi gerekecektir. Bu tazminat belirlenirken, işçinin  boşta geçen süreye ilişkin en fazla 4 aylık ücreti kadar tazminat ve diğer sosyal hakları ile en az 4 aylık ve en fazla 8 aylık ücreti çerçevesinde tazminat ödenecektir.

İşe İade Kararının Kesinleşmesi Sonucunda Ne Olur?

İşveren işçiyi yeniden işe başlatırsa; fesih nedeniyle ödediği tazminatı geri isteyebilecektir. Ancak;	İşveren tarafından işçi yeniden işe başlatılmazsa  işçiye  iş güvencesi tazminatı ödenecektir.
İşveren işçiye, Boşta geçen süreler için en fazla 4 aylık ücretini, Diğer hakları (İkramiye vb.) ödeyecektir.	İşveren işçiye, Boşta geçen süreler için en fazla 4 aylık ücretini, Diğer hakları, En az 4, en fazla 8 aylık ücretini ödeyecektir.